Mất cân bằng giới tính khi sinh: Thực trạng đáng báo động và các giải pháp khắc phục tại xã Thượng Ninh
Tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh đang là vấn đề nhức nhối tại nhiều địa phương trên cả nước. Tại tỉnh Thanh Hóa, tỷ số giới tính khi sinh hiện nay đang ở mức cao so với bình quân toàn quốc (bình quân cả nước năm 2024 là 110,7 bé trai/100 bé gái), điều này phản ánh một thực trạng đáng lo ngại về sự thiếu cân bằng trong cơ cấu dân số ngay từ giai đoạn đầu đời.
Cán bộ y tế chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ trẻ em theo định kỳ hàng thángTheo số liệu thống kê, năm 2024, tỷ số giới tính khi sinh toàn tỉnh Thanh Hóa là 113,1 bé trai/100 bé gái. Tại địa bàn xã Thượng Ninh hiện nay tỷ số giới tính khi sinh tại địa bàn đang ở mức đáng báo động. Cụ thể, trong tổng số 119 trẻ được sinh ra, có đến 67 bé là bé trai, tương đương 128 bé trai/100 bé gái. Nguyên nhân chủ yếu là do tâm lý chuộng con trai vẫn phổ biến. Nhiều gia đình dù đã có đủ cả trai và gái vẫn tiếp tục sinh thêm với mong muốn có thêm con trai. Dù các cấp, ngành ở xã đã tăng cường tuyên truyền, vận động người dân không lựa chọn giới tính thai nhi nhưng số trẻ sinh ra là nam vẫn tiếp tục tăng.
Thực tế cho thấy, nguyên nhân sâu xa dẫn đến tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh vẫn là do tư tưởng "trọng nam khinh nữ", kết hợp với sự phát triển của các dịch vụ y tế hiện đại, cho phép xác định giới tính thai nhi từ sớm nên nhiều người đã lựa chọn giới tính thai nhi trước sinh. Mặc dù hành vi này đã bị cấm theo quy định của pháp luật nhưng trên thực tế, việc này vẫn lén lút diễn ra ở nhiều nơi.
Trạm y tế Cát Tân khám sàng lọc cho bà mẹ trẻ emCùng với đó, quy định mới trong Công văn 13421-CV/VPTW của Văn phòng Trung ương Đảng ban hành năm 2025, thực hiện chỉ đạo của Bộ Chính trị, cán bộ, công chức, viên chức và đảng viên sinh con thứ 3 sẽ không bị xem xét, xử lý kỷ luật như trước đây cũng đang tạo ra một số tác động gián tiếp đến tình hình này. Dù quy định này phần nào giúp người dân cởi mở hơn trong việc sinh thêm con nhưng nếu không đi kèm các biện pháp kiểm soát lựa chọn giới tính khi sinh thì sẽ phần nào khiến tỷ lệ mất cân bằng giới trên địa bàn ngày một gia tăng.
Không ít gia đình dù đã có “đủ nếp đủ tẻ” vẫn quyết định sinh thêm con vì mong muốn nhà có đông con, trong đó con trai vẫn là ưu tiên. Đứng trước khó khăn, thách thức khi tỷ số chênh lệch giới tính khi sinh vẫn ở mức cao và khó kiểm soát, UBND xã Thượng Ninh chỉ đạo các Trạm y tế trên địa bàn phối hợp với các cơ quan dân số tiếp tục triển khai các giải pháp hướng đến mục tiêu giảm thiểu tỷ số mất cân bằng giới; duy trì ổn định đội ngũ cộng tác viên dân số cho phù hợp với tình hình hiện nay; đảm bảo công tác truyền thông không gián đoạn trong bối cảnh thực hiện chính quyền địa phương hai cấp.
Cán bộ y tế chăm sóc sức khỏe cho bà mẹ trẻ em theo định kỳ hàng thángĐồng thời yêu cầu trạm y tế xã tích cực tuyên truyền, vận động người dân sinh đủ con, không lựa chọn giới tính thai nhi; mở rộng hình thức truyền thông hiện đại trên nền tảng số, cung cấp thông tin, tư vấn qua internet, các nền tảng mạng xã hội được người dân ưa dùng… qua đó để người dân nắm về chính sách dân số, góp phần từng bước giảm thiểu mất cân bằng giới tính khi sinh, nâng cao chất lượng dân số trên địa bàn xã.
Cùng với đó là việc phổ biến, giáo dục pháp luật, nâng cao hiệu lực thực thi các quy định nghiêm cấm lựa chọn giới tính thai nhi; tăng cường kiểm tra, giám sát các cơ sở y tế cung cấp dịch vụ siêu âm, chẩn đoán trước sinh; tiếp tục duy trì, nhân rộng các chương trình, mô hình, hoạt động về dân số.
Ngoài ra, cần đưa nội dung về kiểm soát mất cân bằng giới tính khi sinh vào chương trình giáo dục học đường, hương ước, quy ước của thôn bản, từ đó góp phần thay đổi tư duy và hành vi ngay từ trong cộng đồng. Quan trọng hơn, người dân cũng cần nâng cao ý thức, thay đổi tư duy lạc hậu về giới tính. Qua đó, từng bước giảm thiểu tình trạng mất cân bằng giới tính khi sinh, đưa tỷ số này về mức cân bằng tự nhiên là 106 bé trai/100 bé gái, góp phần nâng cao chất lượng dân số và phát triển xã hội một cách hài hòa, bền vững trong tương lai.