Việt Nam xác lập mô hình tăng trưởng mới: Động lực từ khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và thu hút đầu tư nước ngoài
Trong bối cảnh tình hình thế giới tiếp tục diễn biến nhanh chóng, phức tạp và khó lường, cạnh tranh chiến lược giữa các nước lớn ngày càng gay gắt; xu hướng chuyển đổi số, chuyển đổi xanh, phát triển kinh tế tuần hoàn và đổi mới sáng tạo đang trở thành động lực chủ yếu của tăng trưởng toàn cầu. Cuộc Cách mạng công nghiệp lần thứ tư mở ra nhiều cơ hội nhưng cũng đặt ra không ít thách thức đối với các quốc gia đang phát triển, trong đó có Việt Nam.

Sau gần 40 năm thực hiện công cuộc đổi mới, Việt Nam đã đạt được nhiều thành tựu quan trọng về phát triển kinh tế - xã hội, từng bước hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới. Tuy nhiên, mô hình tăng trưởng truyền thống dựa chủ yếu vào khai thác tài nguyên, lao động giá rẻ và vốn đầu tư đang bộc lộ những hạn chế. Điều đó đòi hỏi nước ta phải chuyển mạnh sang mô hình tăng trưởng mới dựa trên năng suất, chất lượng, hiệu quả, khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển bền vững.
Thực hiện chủ trương của Đảng, Việt Nam đang xác lập mô hình phát triển lấy khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo và chuyển đổi số làm động lực chủ yếu; lấy chuyển đổi xanh làm xu hướng tất yếu; lấy con người làm trung tâm, doanh nghiệp làm chủ thể và Nhà nước đóng vai trò kiến tạo phát triển. Đây không chỉ là yêu cầu khách quan của tiến trình phát triển đất nước mà còn là giải pháp quan trọng để nâng cao năng lực cạnh tranh quốc gia trong giai đoạn mới.
Khoa học, công nghệ và đổi mới sáng tạo ngày càng trở thành nền tảng quan trọng thúc đẩy tăng năng suất lao động, nâng cao chất lượng sản phẩm, dịch vụ và sức cạnh tranh của nền kinh tế. Những thành tựu về trí tuệ nhân tạo (AI), dữ liệu lớn (Big Data), điện toán đám mây, Internet vạn vật (IoT), công nghệ sinh học, công nghệ bán dẫn... đang mở ra nhiều cơ hội để Việt Nam bứt phá. Việc đẩy mạnh nghiên cứu, ứng dụng khoa học, phát triển hệ sinh thái đổi mới sáng tạo, hỗ trợ doanh nghiệp khởi nghiệp sáng tạo và nâng cao chất lượng nguồn nhân lực sẽ góp phần tạo ra những động lực tăng trưởng mới.
Cùng với đó, chuyển đổi số đang trở thành xu thế phát triển tất yếu trong mọi lĩnh vực của đời sống kinh tế - xã hội. Việc xây dựng chính quyền số, kinh tế số, xã hội số không chỉ giúp nâng cao hiệu quả quản trị quốc gia, cải thiện chất lượng phục vụ người dân và doanh nghiệp mà còn tạo môi trường thuận lợi để phát triển các ngành nghề mới, mô hình kinh doanh mới. Đẩy mạnh chuyển đổi số sẽ góp phần giảm chi phí, tăng năng suất lao động, nâng cao tính minh bạch và hiệu quả hoạt động của nền kinh tế.
Song song với chuyển đổi số, chuyển đổi xanh được xác định là yêu cầu cấp thiết nhằm hướng tới phát triển nhanh nhưng bền vững. Việt Nam đang từng bước hoàn thiện thể chế, chính sách nhằm phát triển năng lượng tái tạo, kinh tế tuần hoàn, sản xuất sạch hơn, sử dụng hiệu quả tài nguyên và bảo vệ môi trường. Đây không chỉ là cam kết trách nhiệm đối với cộng đồng quốc tế mà còn là điều kiện quan trọng để nâng cao chất lượng tăng trưởng, thích ứng với biến đổi khí hậu và đáp ứng các tiêu chuẩn ngày càng cao của thị trường thế giới.
Một trong những động lực quan trọng của quá trình phát triển là thu hút và sử dụng hiệu quả nguồn vốn đầu tư trực tiếp nước ngoài (FDI). Sau nhiều năm hội nhập, khu vực kinh tế có vốn đầu tư nước ngoài đã trở thành bộ phận quan trọng của nền kinh tế Việt Nam, đóng góp tích cực vào tăng trưởng GDP, xuất khẩu, tạo việc làm, chuyển giao công nghệ và nâng cao trình độ quản trị doanh nghiệp.
Trong giai đoạn mới, chủ trương của Việt Nam không chỉ là thu hút nhiều vốn đầu tư nước ngoài mà còn hướng đến lựa chọn các dự án có chất lượng cao, sử dụng công nghệ hiện đại, thân thiện với môi trường, có khả năng lan tỏa công nghệ, tham gia sâu vào chuỗi giá trị toàn cầu và gắn kết chặt chẽ với khu vực doanh nghiệp trong nước. Đây là bước chuyển quan trọng từ thu hút đầu tư theo chiều rộng sang nâng cao chất lượng, hiệu quả và tính bền vững của dòng vốn FDI.
Để thực hiện mục tiêu đó, Việt Nam tiếp tục cải thiện mạnh mẽ môi trường đầu tư kinh doanh; đẩy mạnh cải cách thủ tục hành chính; hoàn thiện hệ thống pháp luật; phát triển đồng bộ kết cấu hạ tầng giao thông, logistics, hạ tầng số và năng lượng; nâng cao chất lượng nguồn nhân lực; xây dựng nền hành chính hiện đại, minh bạch, phục vụ người dân và doanh nghiệp. Những nỗ lực này đang góp phần củng cố niềm tin của cộng đồng doanh nghiệp và các nhà đầu tư quốc tế đối với môi trường đầu tư tại Việt Nam.
Việc kết hợp chặt chẽ giữa phát triển khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh với thu hút đầu tư nước ngoài chất lượng cao sẽ tạo ra hệ sinh thái phát triển mới, góp phần nâng cao năng lực tự chủ của nền kinh tế, thúc đẩy đổi mới mô hình tăng trưởng và nâng cao sức cạnh tranh quốc gia. Đây cũng là nền tảng để Việt Nam hiện thực hóa khát vọng phát triển nhanh, bền vững, trở thành nước đang phát triển có công nghiệp hiện đại, thu nhập trung bình cao vào năm 2030 và trở thành nước phát triển, thu nhập cao vào năm 2045.
Trong bối cảnh mới, mỗi cấp ủy đảng, chính quyền, cơ quan, đơn vị, doanh nghiệp và mỗi cán bộ, đảng viên, người dân cần nâng cao nhận thức về vai trò của khoa học, công nghệ, đổi mới sáng tạo, chuyển đổi số, chuyển đổi xanh và hội nhập quốc tế; chủ động học tập, nâng cao trình độ, đổi mới tư duy, tích cực ứng dụng công nghệ vào lao động, sản xuất và quản lý. Đồng thời, phát huy tinh thần sáng tạo, trách nhiệm, chung sức xây dựng môi trường đầu tư thông thoáng, minh bạch, an toàn, hấp dẫn để thu hút hiệu quả các nguồn lực trong và ngoài nước.
Với quyết tâm chính trị cao, sự đồng lòng của cả hệ thống chính trị, cộng đồng doanh nghiệp và toàn xã hội, cùng những chủ trương đúng đắn của Đảng và Nhà nước, Việt Nam đang từng bước hình thành mô hình tăng trưởng mới dựa trên tri thức, công nghệ, đổi mới sáng tạo và phát triển xanh. Đây chính là nền tảng quan trọng để đất nước phát triển nhanh, bền vững, nâng cao vị thế và uy tín trên trường quốc tế, vững bước tiến vào kỷ nguyên phát triển mới.